Kaasjes Kanen I: Morbier

De eerste in de kaasjes-kanen-serie. Hierin reizen we af naar vroegere tijden, bergachtige streken, groene weiden en koude kelders. Met telkens een nieuw kaasje op de plank om te proeven en te proberen. Heeft u weer een reden om voor dit weekend iets lekkers in huis te halen. Zo zijn wij. 

Morbier; een streepje voor
Ja klopt; deze krijgt u vaak in restaurants. Een halfhard kaasje, met een gewassen korst. En een beetje een aandachttrekker is het wel, want met zijn grijze streepje in het midden valt 'ie behoorlijk op tussen de rest van zijn vriendjes. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, huist dat as-laagje daar overigens niet voor de smaak. Maar laten we bij het begin beginnen; Morbier komt uit... Morbier, een dorp in de Jura. De bergachtige streek in het oosten van Frankrijk, op de grens met Zwitserland. En het zijn de beroemde Comté-boeren die Morbier in eerste instantie voor eigen consumptie maakten. Vanzelfsprekend van rauwe koemelk.

Wei en wrongel
Aan de rauwe koemelk wordt stremsel toegevoegd. Ho, time out. Dit is natuurlijk de éérste kaasjes-kanen, dus we gooien er hier toch even een spoedcursusje kaas tussendoor. Hartstikke handig. Stremsel dus: een mengsel van spijsverteringsenzymen, afkomstig uit de maag van kalveren. Door de toevoeging van die enzymen klonteren de verschillende soorten eiwitten in de melk samen. De melk stremt, en er ontstaat een vloeibaar en een vast bestanddeel. Het vloeibare gedeelte is wei; een gelige vloeistof, die voor het verdere kaasmaken meestal niet gebruikt wordt, maar door de hoge voedingswaarde en het gebrek aan vet vaak wél terug te vinden in heel veel light-spul, in babyvoeding, en natuurlijk in Rivella. Het vaste gedeelte dat uit de melk ontstaat, is een korrelige massa van samengeklonterde eiwitten, die we de wrongel noemen. De wrongel is dus eigenlijk het eerste stadium van de kaas.

Esthetische as
Verder met ons stukje Morbier. De wrongel wordt -na afscheiding van de wei- in zijn vorm geperst. En hierover komt dan dat bekende as-streepje. Ze zeggen dat dit gebruik is ontstaan toen de vormen voor de kaas eigenlijk te groot waren en de kaasboeren niet genoeg wrongel hadden voor een hele kaas. Onder in de vorm lag dan die eerste laag wrongel, en omdat ze daar een tweede portie wrongel aan wilden toevoegen, werd er de as van lokale naaldbomen en wat zout over gestrooid, om de wrongel in de tussentijd te beschermen tegen insecten. S'avonds werden de koeien opnieuw gemolken. De avondwrongel kwam bovenop het as-laagje, en omdat de koeien inmiddels de hele dag gegeten hadden, was deze kaas veel sterker en notiger van smaak dan die van de ochtendmelk. Sorry to say, maar tegenwoordig heeft de as-ader eigenlijk alleen nog maar een decoratieve functie.

De kazen rijpen twee tot drie maanden in vochtige koele kelders. Daar worden ze gekeerd (anders krijg je zo'n inzakking in het midden) en drie maal per week geborsteld met pekelwater. Zo ontstaat een mooie natuurlijke lichtoranje-grijze korst, die in dit geval slechts door een enkeling als 'eetbaar' benoemd wordt. De kazen hebben een doorsnede van ongeveer 35 centimeter en wegen zo'n 7 kilo. Met 45% vet is Morbier -goddank- een relatief magere kaas.

Njomnjomjnom
Tijd voor het oppeuzelen. We kiezen voor ná de maaltijd. Morbier heeft een halfharde structuur en kan daardoor heel easypeasy gesneden worden. Door zijn smelteigenschappen is Morbier trouwens ook erg geschikt voor raclette, maar wij gaan gewoon voor een puntje op een plankje. De smaak is fris, fruitig en zuivelachtig. Daarbij prettig notig met een vleugje hooi. Een mild kaasje, en daardoor perfect als onderdeel van een selectie, maar ook 'single' smakelijk genoeg. 

Wat drinken we er eigenlijk bij? Nou, als we een beetje trouw en traditioneel willen doen, kunnen we de lokale wijnspijscombi met Jurawijnen natuurlijk niet negeren. Zin in wit? De uit de Bourgogne overgewaaide Chardonnay wordt hier Melon d'Arbois genoemd, en de boterachtige tonen van de wijn sluiten mooi aan bij het melkromige karakter van de kaas. Liever rood? Haal dan een keertje zo'n lichtgekleurde Poulsard uit Pupillin in huis. Maakt u helemaal de blits mee, want relatief onbekend, en met nuances van kreupelhout en aalbessen prima passend. Totaal niet loyaal aan lokaal? Ons probeersel met een restje rode Loire pakte stiekem ook wel héél erg goed uit. 

De plank is leeg, en ons glas bijna. We leunen tevreden achterover. Mán, wat zijn wij blij dat die kaasboeren de Morbier niet voor zichzelf hebben gehouden!

Brownies en Brandwonden.. bakken voor beginners.

So pick me. Choose me. Love me.
Even een nogal girliegirlie-dingetje; ik heb een hele tijd een behoorlijke Grey's Anatomy-verslaving gehad. Ik weet het; Fargo, House of Cards en Suits klinken allemaal véél hipper, maar het was al te laat. Die filosofische voice-over, de corny quotes, en de muziekmontage... allemaal ontdekt tijdens een griepje, -je moet toch wát-, en daarna kon ik niet meer stoppen. Inmiddels ben ik wel afgekickt. Maar vandaag moest ik toch wel even denken aan de scenes waarin personage Izzie om een teleurstelling te verwerken, begint met bakken. En hoe! Tientallen taarten en massa's muffins. 

Controlfreak
Ik zit momenteel in een periode waarin ik even wat rust moet nemen. Dus ben ik meer thuis, en heb ik meer tijd. Wandelen helpt, en hardlopen, maar ook mindfulness, schrijven, bloggen, lezen, en -'kuch'- kleuren. En sinds een tijdje bak ik dus ook. Nou ben ik zeg maar echt het tégenovergestelde van die beeldschone keukenprinses, die in haar bloemetjesschort allerlei smetteloze op-gevoel-gemaakte improvisaties tevoorschijn tovert. Met d'r snufje hier en een scheutje daar, allemaal veel te vaag voor mij. Dus halleluja voor het bakken! De controlfreak in mij word echt helemaal happy van al dat afwegen, opmeten, en timers instellen. I-de-aal: overzichtelijk mise-en-placen (met je eitje, afgewogen hoeveelheid bloem en maatbeker melk), vervolgens ultiem rustgevend een beetje kneden of klutsen, en terwijl je huisje zich daarna met heerlijke geuren vult, begin jij alvast aan het af-cateren. Beslagkom door de afwas, en klaar. Veel zenner dan dit wordt het niet. En nooit geweten dat je ook überculi kon doen at home! Wát een ontdekking.

Baksels for breakfast
Bakken voor jezelf is trouwens súpersaai. En succesjes moet je wel een beetje delen, vind ik, dus heb ik afgelopen week gastvrij geserveerd, aardig aangesneden en mega meegebracht. Sharing is caring, en bloggen is ook delen, dus een recept kan natuurlijk niet uitblijven. Mijn meest verrassende oventraktatie waren deze ontbijtmuffins. Baksels for breakfast, wat een luxe. En dat zonder roomboter en zonder suiker. Hatseflats! Applaus voor jezelf.   

125 gram havermout

125 ml soyamelk
Half doosjevol frambozen (vriesvak)
Handvol blauwe bessen
Handje fijngehakte amandelen
1 ei
1,5 banaan
Halve eetlepel kaneel
halve theelepel bakpoeder  


Oven voorverwarmen. Banaan fijnprakken en mengen met het ei. Daarna de havermout, soyamelk, kaneel en het bakpoeder toevoegen. Kloppen of mixen. Dan pas de frambozen, blauwe bessen en amandelen erbij doen en het mengsel in de muffinvormpjes scheppen. 20 minuten op 200 graden in de oven laten et... voilà! 

Door het halfwarme fruit voor mij zoet genoeg, maar mijn vent bedruppelt ze in den morgen nog graag even met honing. 



Slagveld

Of ik opeens in een bake-my-day-held veranderd ben? Nou, niet echt, natuurlijk. Het waren niet allemaal 'ik-verdien-een-lintje'-exemplaren, want de inhoud van mijn splinternieuwe taartvorm kon ook een keer zó door naar de vuilnisbak. Nu snap ik trouwens ook eindelijk waarom 'misbaksel' tevens als scheldwoord gebruikt wordt. Rotding. Maarre.. beginnersfouten genoeg, dus. Veel geleerd: bakpoeder is niet -ik herhaal- niet hetzelfde als bakmeel, cacaopoeder betekent eigenlijk stofwolk, en mixers moet je nevernooit (ook niet) 'heeeel even' bovenhalen. Niet doen. Is heel blond. Oh, en natuurlijk brandde ik mijn onderarm bijna elke keer als ik heel trots iets uit mijn oventje wilde halen. Een ontplofte keuken als strijdtoneel, mijn haren vol beslagspetters en ik, die moedig, maar gewond van het slagveld terugkeerde. 

Mazzel dat die Grey's Anatomy quotes bij bijna alles helpen:

 "So chin up. Put your shoulders back, walk proud, strut a little. Don't lick your wounds. Celebrate them. The scars you bear are the signs of a competitor. You're in a lion fight. Just because you didn't win doesn't mean you don't know how to roar."

Dus ik, ik bak lekker door. Wroaaarrrrr...

Pimp je choco-momentje...

De lekkerste uitnodiging van het jaar is hier. Over onbezorgd genieten van ongelijke blokjes.

Wraps met kip
Zoals sommige lezers wel weten, ben ik er sinds een paar weken achter dat 'gewoon' gezond eten en lekker sporten toch wel echt het-allerbeste-dieet-ever is. Niet dat ik keihard op de afvaltoer ben, maar ik wilde me wel weer wat fijner en fitter voelen, en na best-wel-een rijtje probeersels, kan ik concluderen dat er écht geen citroensapkuur meer op kan tegen mijn nieuwe voorkeur voor gezond genieten. Avocado's, havermout, hardlopen, gerookte zalm, tomatensoep, paprika's, krab, yoga, fruit, wraps met kip, en groene thee. Oh, en wat ook wel helpt: geen cola meer. Helemaal klaar mee.

Zoete verleider

Nu ben ik sowieso niet zo'n zoetekauw. Ik snack liever chips met dip in plaats van koekjes, toastjes met paté in plaats van taart, en kies vaker kaas in plaats van dessert. Maar er is wel die ene zoete verleider, die toch telkens mijn keukenkastjes binnen glipt. Chocola, ja. Lekker bitter puur, of melk met hazelnoot. Smeltend op de tong. Nu heb ik sinds kort een nieuwe favoriet, die ik toch wel even wilde delen. Heel af en toe trakteer ik mezelf op een stukje van de Tony's Chocolonely melk, met karamel en zeezout. Jep; karamel met zeezout. Goddelijk genieten.

Ongelijke blokjes

Nu is het van die melk-karamel-zeezout-reep echt even onbezorgd genieten, maar dat geldt dus niet voor álle chocolade. Niet omdat die nog meer suiker en vet zouden kunnen bevatten, maar omdat er iets niet helemaal oké aan is. Van de chocorepen die ik voor 2,50 koop, krijgen de cacaoboeren in Ivoorkust en Ghana zo'n 0,12 cent. Daarvan kan die boer natuurlijk niet investeren in zijn plantage. Gevolg? Een steeds lagere productie, chocoladeschaarste, en -nog veel erger- (kind)slavernij. Naar schatting werken er momenteel zo'n 460.000 mensen gedwongen of onbetaald, en onder gevaarlijke omstandigheden op de cacaoplantages. Bij Tony's willen ze graag dat alle chocolade 100% slaafvrij wordt. Ze beginnen gelukkig bij zich zelf. Door zelf alleen Fairtrade gecertificeerde repen te verkopen. En met het 'bean-to-bar-systeem', waarbij de cacao rechtstreeks wordt ingekocht bij boeren waarmee ze een lange termijn relatie hebben.. Maar ook door de pers op te zoeken. Zo begint het allemaal als oprichter Teun van der Keuken zich in 2004 laat aanklagen voor het eten van chocoladerepen waaraan kindslaven hebben meegewerkt. Daarnaast gaan ze graag in discussie met andere chocolademakers, en zijn hun eigen repen verdeeld in ongelijke blokjes om ook onder de chocofans de bewustwording te vergroten.

Chocofeestje

Nu kun je natuurlijk gewoon die heerlijke ongelijke blokjes gaan oppeuzelen. Thuis, op de bank, bij je kopjes thee. Of je kunt je chocomomentje een beetje pimpen. Op Tony's Fair, deze week. Want aanstaande donderdag wordt hun Jaarfairslag (leuk!) gepresenteerd. Dan vertellen ze ons hoe het gaat, en welke belangrijke stappen er inmiddels zijn gezet op weg naar 100% slaafvrije chocolade. We zijn benieuwd. Een visie over eerlijk delen. Serieuze cijfers met een positieve boodschap. En zoiets ontzettend lekkers, dat helemaal verantwoord is. Dat moet gevierd worden. Dus is het hoog tijd voor een feestje. En zijn er hapjes en drankjes. Popcorn, foodtrucks, een festivalband en de dj’s van Singlefeestje. Oh, en heel veel chocolade. Yummmm. Eten we de dag erna wel weer een salade. 

Zin in een dansje? Nieuwsgierig naar deze bijzondere ondernemers, of gewoon een zoetekauw? 

Aanmelden kan hier.

Kunst kijken en Pop-up proeven

Druk druk druk

Niet normaal. De maand mei is echt he-le-maal tot aan de nok toe volgepropt met foodfestivals, culinaire evenementen en openingen van gave horecaconcepten of Pop-up Restaurants. De culi-sites en foodfetishfora slaan ons om de oren met -vooral- dezelfde programma-tips. We hebben natuurlijk het Food Film Festival, Taste of Amsterdam en Rollende Keukens. Maar we kunnen ook gaan genieten van de kookkunsten van de gebroeders Pourcel in Bridges, en veganistisch tafelen tijdens het bijzondere Steinbesser Diner in het Lloyd Hotel. En dan gaat na The Fat Dog, ook nog eens het heerlijke Henk, en hipsterheaven Mossel en Gin open! Maak me gek!

Felix & Foam

Maarrrr... even wat inside information; afgelopen vrijdag beleefde ook Restaurant Foyer zijn opening. Huh, wie? Foyer, van diezelfde gasten als van het enorme Pop-up succes Répéré. Oooooh, die! Nieuwe culi-hotspot, dus? Nou, wel meer dan dat eigenlijk. Want Foyer is gesitueerd in het monumentale Felix Meritis gebouw. Met die grote zuilen en Lodewijk de XVI-de uitstraling. Foam (die van het fotomuseum) werd door de Gemeente Amsterdam gevraagd om de komende zes maanden de inhoudelijke programmering van het pand te verzorgen. Ze bleven hierbij mooi in lijn met de historie van het gebouw door kunst en cultuur te programmeren in samenwerking met verschillende partners, fotografen en kunstenaars, met de nadruk op jong en spraakmakend. Klassieke cultuur, gecombineerd met helemaal happening. En nog wat horeca erbij ook. Dus ik erheen.

Het pand ligt statig te zijn, midden tussen de gezellige negen straatjes. 
Voor de deur staat een bordje met de gastvrije tekst: 'Free Entrance'. In de hal zit aan de linkerkant een soort infopoint/slash/shop, en aan de rechterkant het restaurant. Achter in de gang is de tentoonstellingsruimte. Op dit moment is daar The Space Between Us te zien, waarin de betekenis, waarde en representatie van ons lichaam op verschillende manieren verbeeld wordt. Fotografie en film, en ja, ook wat geluid. Serieuze beelden, voyeuristische, prikkelende en grappige. De betekenis van het woord collectie is hier goed voelbaar, merk ik. Lekker met iemand samen heen gaan, want genoeg om over te lullen. Maar er is méér; een soort 3D-versie van Frame Magazine bijvoorbeeld. Mode, kunst en design, niet op de bladzijdes, maar om doorheen te lopen, zeg maar. Creatieve, functionele, hippe en gewoon hele mooie dingetjes. Verder is er de theaterzaal, waar debatten, toneel-, dans- en muziekvoorstellingen gaan plaatsvinden. En de Foam Store, voor de liefhebber van kunst- en fotoboeken, en arty-farty tijdschriften. Een topplek om je salontafel vol te shoppen, of hele indrukwekkende cadeaus te scoren! Dan is er nog een Colaborate-zaal. Hier kun je live work-in-progress zien. En tenslotte is in de nok van het pand een heuse Camera Obscura gebouwd. Ik raad de klim naar de top echt iedereen aan. Gratis work-out, maar ook een te gek uitzicht bij de finish!

Stolwijker en schapenyoghurt
En het eten dan? Ohja! Want kunst kijken maakt hongerig. Geen zorgen, want op de begane grond wacht Foyer op je. Als je binnenkomt, valt je oog meteen op de alweer-zo-gastvrije bordjes met de tekst 'Well hello gorgeous'. Een warm interieur met veel hout, en tafels met gekleurde theedoeken als servetten. Op de lunchkaart staan Boterhammen van Menno, belegd met stolwijker, radijs, rozenbottel en tuinkers. Of met harder, venkel, biet en dille. Maar er is ook een aardappelsoepje, of rabarbertaart met schapenyoghurt. Tijdens de avonden eet je er drie gangen voor €29,50. Menu eng? Wees gerust; er valt genoeg te kiezen. Een voorgerecht van varken met inktvis, bijvoorbeeld. Of een hoofdgerecht met lam, doperwt en meiknol. Hollandse kost in een modern jasje. Doen ze top, en ik gok dat Foyer gewoon weer net zo succesvol wordt als hun laatste avontuur op de Prinsengracht.

Cultuur snuiven, kunst kijken en pop-up proeven, dus.
Even ontsnappen aan de overvolle evenementenkalender? Minder massaal, en een keer wat anders? Felix, Foam, Frame en Foyer zorgen vanaf deze week voor het últieme alternatieve culi-cultuur-uitje. #tip

Felix & Foam, elke dag geopend van 11-19. Het restaurant is woensdag t/m zondag gelukkig tot 1.00 uur geopend.

Johannes, the movie.

Er zijn wel 100 redenen om naar het Food Film Festival te gaan. Ik geef u er één. 

Poes in het ziekenfonds
Ik heb hem drie maal mogen ontmoeten. Nou ja, bedienen, dan. En ik had wel een zwak voor 'm. Ik heb zijn morsige jas opgehangen, hem zijn gekke bril tientallen keren op en af zien zetten, zijn kaken eindeloos en langzaam zien malen, en -inderdaad- zijn Laguiole Rossignol op tafel zien verschijnen. En ik heb bij zijn laatste bezoek gezien hoe ontzettend moeizaam hij de trap naar het restaurant op kwam. Zijn gehijg, gepuf en gesteun, zijn wandelstok, en zijn rode scootmobiel. We wisten allemaal dat hij niet in goede conditie was, en toch was het even schrikken. De dood van Johannes van Dam.
In de dagen na zijn dood heb ik veel over hem gelezen, en terwijl hij natuurlijk als een corrigerende bullebak bekend stond, kwam ik in een prachtig interview in Opzij deze quote van hem tegen: "de poes hoort in het ziekenfonds, vooral voor alleenstaanden, zoals ik". Aaaaaah. Ik stroomde acuut over van ontroering, vergaf hem meteen zijn norse uitstraling en geheimzinnige stilzwijgen als gast aan tafel, en wilde meer van hem weten.

Kwakzalvers
Al websurfend leerde ik dat hij op zestienjarige leeftijd zijn vader verloor. Tijdens een ongeluk waarbij zijn vader, zijn zusje en hij met de auto in het water belandden. Van Dam redde zijn zusje. En dat hij geobsedeerd was door bedrog. Naast al die kookboeken, schijnt hij dan ook een enorme collectie werken over oplichters en kwakzalvers te hebben gehad. Hij studeerde medicijnen en psychologie, maakte beide studies niet af, woonde in een woonboot, en bracht zijn gastronomische bibliotheek onder in een zelf opgezette stichting. Ook bestaat er een verhaal waarin Van Dam een taart naar de redactie van Het Parool stuurde, met '20' er op, omdat hij die dag 20 jaar voor de krant werkte, en dat feit vergeten werd. Kijk. Dat vind ik leuk. Dus moest ik natuurlijk ook meteen naar De Keuken van Johannes, een docu waarin we meer zouden zien van de man áchter de bruine jasjes en strenge recensies. Ik verheugde me op mínder over de schoolmeestertrekjes, méér over dat verbluffend goede smaakpalet, en misschien ook méér over zijn poes en zijn pretoogjes.

Johannes, the movie.
Ja, want hoe zat dat ook alweer? Bianca Tan, vooral bekend van het AT5-programma 'Eten met Bianca', maakt de laatste afleveringen van haar programma over Van Dam, en daaruit groeit het idee om een documentaire te maken. Voor de financiering van het project wordt een beroep op het volk gedaan. Dus gaat april 2012 de Crowdfunding Campagne van start. Iets meer dan een jaar later is er 45.585 euro gedoneerd. Nooit eerder werd er zoveel geld opgehaald voor een Nederlandse Film.
Tijdens de Donateurs Première in Hotel de Goudfazant ligt de grote meester zelf in het ziekenhuis. Maar hij eet dan geen ziekenhuisvoedsel. Het eten dat voor de vertoning in het restaurant geserveerd werd, is die avond naar zijn ziekbed gebracht. 'De Keuken van Johannes' gaat drie maanden later, tijdens Film By The Sea, voor het echie in première. Het is in dezelfde week waarin Van Dam op 66-jarige leeftijd overlijdt.

Food Film Festival

Eind vorig jaar draaide de film nog een paar keer in Rialto, en hoewel ik fanatiek kaartjes bemachtigd had, maakte een fikse griep meedogenloos een einde aan de euforie. Daarna waren de kansen om de documentaire op groot doek te zien helaas helemaal opperdepop. Enorm teleurgesteld gastvrouwtje hier. In de categorie 'schrale troost' verscheen onlangs de Dvd, en die is natuurlijk meteen op mijn verlanglijstje gezet. Morgen ben ik jarig, maar die Dvd heeft opeens wat minder haast gekregen. Want dit weekend bracht mij namelijk zomaar uit het niets al een groot cadeau! En het is het verrukkelijke, fantastische en fabuleuze Food Film Festival dat weer eens mijn wensen vervult! Vorig jaar genoten we hier van de docu Make Hummus, not War en drie keer raden wat er dit jaar draait? Juist ja. Mijn tickets zijn in de pocket. Een spontaan vreugdedansje vanwege Meneer van Dam, wie had dat gedacht? Het is hem gegund...

"We zien Van Dam, die nooit veel deelde over zijn privéleven, aan het werk, in gezelschap van zijn assistent en zijn geliefde kat. Het karakter van Johannes komt er zonder opsmuk in naar voren: soms nukkig, maar als hij kan converseren over eten en smaak vurig en vol enthousiasme. Lichamelijke  gebreken hinderden hem aan het eind van zijn leven, maar Van Dams kennis over eten kent zijn weerga niet. Dit portret is een eerbetoon aan een connaisseur pur sang."

Food Film Festival. 9, 10 en 11 Mei in de Westergasfabriek, Amsterdam. En ja; er zijn nog wat kaarten.

Literair Lunchen; voorlezen en voorschotelen

Over expres langzaam lezen en irritante gasten die geen menu willen. Met weekendtip.

Voedende fictie
Behalve van eten, hou ik ook erg van boeken. En dan bedoel ik fictie. Want feiten genoeg, in het leven. 'Een mooie jonge vrouw' van Tommy Wieringa en 'Magnus' van Arjen Lubach zijn de laatste levens-van-anderen die ik net uit heb. Vooral van 'Magnus' betreur ik het nogal, want het was het mooiste dat ik in tijden las, en ik heb mezelf tijdens het lezen steeds moeten afremmen, omdat ik diep van binnen niet wilde dat mijn resterende hoeveelheid Magnus te snel 'op' zou gaan. In deze dagen ben ik bezig in 'De tweede november' van Thomas Ross en 'Ijstijd' van Maartje Wortel. 'De tweede november' is vreselijk verontrustend, terwijl Maartje Wortel mij bladzij voor bladzij verrast met kwalitatieve, korte zinnen over liefde, literatuur en identiteit.

Baconmayonaise
Flashback naar vorige week. Toen heb ik eindelijk bij BAUT gegeten. BAUT stond al een hele tijd op mijn restaurantverlanglijstje, maar telkens zat óf mijn agenda vol, óf hun restaurant. Dat laatste iets vaker dan het eerste, overigens. We gingen een hapje eten met mijn broertje en zijn vrouw (ze zijn pas vorig jaar getrouwd, en ik vind dat dus -heel kinderachtig- nog steeds zo cool klinken) en hebben een heerlijke avond gehad. Terwijl mijn gezelschap voor het menu ging, wilde ik als controlfreakje natuurlijk persé zelf kiezen. Ik weet het; voor iemand die zelf in een restaurant werkt, zou ik me als gast wel wat voorbeeldiger mogen gedragen. Maar het was het waard. Prachtige pure smaken in de Caprese, met echt een goddelijke rucolacrème. Steak Tartaar met baconmayonaise, en Rode Curry met kip, paksoi, paprika en amandel. Had ik al gezegd dat het heerlijk was?

Literair Lunchen
Maar wat blijkt? Bij BAUT kunnen ze behalve koken, ook behoorlijk leuk organiseren. Feestjes, maar ook iets met boeken. "Ink + Drink + Lunch" heet dat. Een samenwerking met Nightwriters.

"Elke laatste zondagmiddag van de maand kunnen literatuurliefhebbers hun vingers aflikken bij een viergangenlunch onder het genot van verhalen, gedichten en anekdotes van bekende en minder bekende woordkunstenaars."

Ik lees dat in voorgaande edities auteurs Herman Koch, Saskia Noort, Kluun, Pepijn Lanen, Herman Brusselmans, Christophe Vekeman en Ellen Deckwitz al op het menu stonden. Er wordt verteld, voorgelezen en voorgeschoteld. Chef Michiel van der Eerde (die zelf ook weleens wat schrijft) zorgt voor de culinaire kunsten. Ik ving iets op over eerdere hoogstandjes in de vorm van bospaddestoelensoep en risotto met groene asperges. Culinair en literair, een smakelijk samenzijn. 

Lezen en Lekkerbekken

Twéé zaken waar ik zoveel plezier aan beleef, op één locatie. En dat op een lazy Sunday. Daar wil ik bij zijn. Blijkt bij de komende editie ook nog eens Maartje Wortel langs te komen! Tel daar Ronald Giphart, Özkan Akyol en een viergangen-avontuur van Van der Eerde bij op, en ik ben een blij meisje. Eet ik trouwens toch nog menu. "I love it when a plan comes together." 

Zet in de agenda. Voor over krap twee weken: Ink + Drink + Lunch.

Waar: BAUT Amsterdam

Wanneer: 30 maart 2014

Aanvang: 13.00 uur
Toegang: €37 (inclusief lunch, exclusief drankjes). 
Kaartje kopen? Daar, aan de bar. Of hier online.

Indiaas Lunchen: Curry-Smullen in de Bios. #foodfilm

Over huisgemaakt, meegebracht en op tijd bezorgd. Gaat liefde dan écht door de maag?

"Don't ask what you can do for your country,
Ask what's for lunch!" - Orson Welles

Kort en koud
Ik heb geen kantoorbaan, dus ken het begrip lunchpauze eigenlijk alleen uit verhalen van vrienden. En ik heb eens rondgevraagd; dat lunchen in Nederland; dat doen we vooral kort en koud; ik ontdekte dat de lunch op werkdagen doorgaans niet langer dan een half uur in beslag neemt. We eten broodjes, of een salade, en drinken daar een glas melk of sap bij, meestal in de kantine. Natuurlijk wisten we al dat dat in de grote-genieters-gebieden Frankrijk, Italië en Spanje wel anders ligt. Maar ook in Azië, Engeland, Oostenrijk, België en op de Antillen duurt de lunchpauze minstens een uur. Mensen gaan tussendoor thuis eten, of in lunchrooms en restaurants. Een warme maaltijd, meerdere gangen, vaak een dessert, en gewoon met een glas wijn of bier erbij. 

Meegebrachte puree
Maar goed; als er dan geen mogelijkheid is om thuis of buiten de deur te lunchen, is er in veel landen een ware mediterrane meeneemcultuur; de ultieme versie van huisgemaakt en meegebracht, zeg maar. Bekenden van mij in Barcelona nemen gerust een koelbox, stapel bakjes en thermosfles mee om een volwaardige maaltijd op hun bureau uit te stallen of in de blijkbaar altijd-aanwezige-magnetrons te kunnen bereiden. Kommetje homemade soep, stukje vlees of vis met aardappelpuree, salade erbij en een meegebracht notentaartje toe. Want je hebt meeneemlunches en je hebt meeneemlunches. Daar steekt ons -weliswaar óók zelf meegenomen- broodje kaas toch wel mager bij af. 

Dabbawala: 'hij die de doos draagt.'
In Mumbai doen ze het wéér anders. Ook daar houdt men van huisgemaakt. Ze werken er volgens de geniale methodiek van de dabbawala's; voedselkoeriers. Indiase vrouwen bereiden thuis met zorg en aandacht een maaltijd, die via een even oud als accuraat systeem bij de werkende echtgenoten bezorgd wordt. Elke dag worden in Mumbai meer dan 200.000 lunchboxen verplaatst door ongeveer 5000 dabbawalas.
Het is een 125-jaar oude compositie, waarbij de maaltijd thuis opgehaald wordt en met een aantal transfers per fiets, trein, in een rek, dan weer aan het stuur van een fiets en te-voet-gedragen naar het bureau van de werknemer reist. Ohja; en weer leeg terug! Er komt geen moderne technologie aan te pas, en omdat de meeste koeriers analfabeet zijn, wordt er slechts gebruik gemaakt van een paar simpele tekens op de pakketjes om het op de juiste plek te doen belanden. Het is een perfecte combinatie van samenwerking en timing. Volgens een onderzoek in Forbes Magazine voldoet het systeem aan de prestigieuze Six Sigma Norm, en maken de dabbawalas dus minder dan één fout in elke 6 miljoen leveringen!

En nu is daar de film. 
The Lunchbox gaat over de uitzondering op de regel: een verkeerd bezorgde lunch. De maaltijd, met liefde bereid door de ongelukkig getrouwde huisvrouw Ila, belandt, -in plaats van bij haar echtgenoot-, op het bureau van de bijna gepensioneerde en grumpy weduwnaar Sajaan. Prachtige beelden die je meenemen langs dit kleine stukje structuur in de verder zo chaotische omgeving van Bombay. Een levendig gebrachte film: de drukte van het stadse verkeer toetert je in de beelden tegemoet. Regen spat van het scherm. En de scenes waarin gekookt en gegeten wordt, maken dat je de knoflook, pepers en koriander zo'n beetje tot in de bioscoopzaal kunt ruiken! Na de lunchboxwissel volgt een ontwapenende en ontroerende briefjeswisseling die met de bakjes Panir en Auberginecurry door de stad mee-pendelt. Twee eenzame zielen, die elkaar vinden in een overbevolkte stad en elkaar schrijven over de smaken van het eten, maar ook over het gemis van liefde, lege jaren en voorbije kansen. De film wordt bijna overal als FeelGoodMovie aangeduid, maar juist door deze thema's vind ik 'm ook wel iets melancholisch en droevigs hebben. Een kruidig thema, smakelijke beelden en een weemoedig sausje. Maar goed; "sometimes the wrong train can take you to the right direction." Een verhaal over eenzaamheid en verbondenheid, in slowmotion verteld, maar tot het einde boeiend door de twee onvermijdelijke vragen: hoe smaakt het? En; zullen de twee elkaar in de hectische miljoenenstad werkelijk ontmoeten?

Zin in een heerlijke foodfilm? Doen. Dit is uitgebreid en visueel lunchen! Zet je tanden vanuit je roodpluchen stoel in de chapati's. 'The lunchbox' is groots genieten. Van kleurige curry's, stomende groenten en prachtige pannenkoekjes. En van warme woorden, bedachtzame berichtjes en liters liefde. Smullen in de bios. Gaat dat zien!

The Lunchbox draait nog heel even. 
In Amsterdam in Rialto en het Ketelhuis. Voor de rest van Nederland: zie de Filmladder

Benieuwd naar meer Dabbawalla? Check dan ook even dit mooie filmpje.

Geen Sissi, maar SOMM: een foodfilmvakantie

"I feel it in my fingers
I feel it in my toes"

De kerstvakantie is bijna hier. Ook voor de grumpy ones onder ons is er nu echt geen ontkomen meer aan! Ik was afgelopen week bij de huisarts.. en zelfs op zo'n plek, die toch eigenlijk doordrenkt hoort te zijn van kleine kwaaltjes, ongelooflijk ongemak en verschrikkelijk verdriet, blijkt de Christmas spirit gewoon doorgedrongen, en zat ik dus -alsnog- in een vlijtig gedecoreerde wachtkamer. Geloof mij: vandaag of morgen dendert de kerstsfeer onvermijdelijk en onverbiddelijk óók de laatste zich tot op heden nog moedig staande houdende winkels, restaurants en huiskamers binnen.

Tidings of comfort and joy

Zelf ben ik -als eeuwige laatbloeier- inmiddels ook maar lekker overstag gegaan voor wat commercieel opgelegde kerstsfeer. Dus zing ik gewoon voluit met Nick en Simon mee. En met Mariah Carey. En vraag ik een plaatje aan bij Serious Request. En heb ik op de valreep toch nog stiekem wat kerstlichtjes aangeschaft, en een handje kerstkransjes in een onooglijk presenteerschaaltje op tafel gezet. Kom ik hier gewoon voor uit. De televisie doet ook aardig mee, trouwens. Romantische comedy's, cabaret, jaaroverzichten, concerten, kinderfilms... niet te doen. En van die films, die je al tien keer hebt gezien natuurlijk. Love actually is al geweest dit jaar. En was -ook dit jaar- weer geweldig. "Yes is being my answer" en het harverscheurende "just in cases". Check; afgevinkt.

Fijne vakantie-foodfilms
Maar daar mag het van mij dit jaar bij blijven, want... Schrek, Annie en Sissi; zelfs ík trek hier de grens. In plaats daarvan heb ik de kerstvakantie gekroond tot het ideale moment om de fijnste foodfilms die ik dit jaar zag, nog eens lekker terug te kijken. Een eigen jaaroverzichtje, zeg maar. Want; van eten en drinken op het beeldscherm is het bijna net zo genieten als aan tafel! El Bulli; cooking in progress,  More than Honey en Jiro dreams of sushi, bijvoorbeeld. Niet het meest actuele aanbod, maar dat hoort heel erg bij kerst. Dus -hup, de bank op.
Hier mijn tips, en zoals u van mij gewend bent, komen zowel de verfilmde wijnen als spijzen aanbod.

SOMM


So there is this diploma... Niet zozeer voor de Foodies, Foodista's, Culi's en Kookgekjes. Maar wél voor de liefhebber van de wondere wereld van wijn en een kijkje achter de schermen bij de vakidioten die zich er in bekwamen. Een heerlijk interessante documentaire waarbij vier fanatieke sommeliers gevolgd worden in hun voorbereiding naar het prestigieuze examen voor Master Sommelier. "The hardest test you've never heard of". Competente en competitieve karakters met niet alleen doorzettingsvermogen, maar ook met obsessieve trekjes, prachtige beelden van druiven, glaswerk, het productieproces en de landschappen, continue begeleid door meeslepende strijkersmuziek. Over studeren en proeven, de geur van een net geopend blik tennisballen en de offers die men brengt, op weg naar de top. "SOMM takes you on the ultimate insider's tour into a world of obsession, hope, and friendship in red, blanc and sometimes rose". Indrukwekkend portret over topsport en toewijding. Spannend tot het einde. En een ideale pairing met een glas rood op de bank.


Make Hummus, Not War

Hierover blogde ik al maart in het vooruitzicht naar het FoodFilmFestival van dit jaar. Een prachtige en amusante zoektocht naar de oorsprong van een conflict uit het Midden Oosten, waarover u nog niets in de krant las. Een hommage aan een van de oudste bereidingen ter wereld en de landen die dit erfgoed claimen. Filmmaker Trevor Graham neemt ons mee op reis langs gepassioneerde rivaliteit, eeuwenoude familierecepten, authentieke hummus-bars, oververhitte politici en eetculturen, die meer gemeenschappelijke aspecten dan grote verschillen onthullen. Grappige en intense verhalen, humoristisch aan elkaar gepraat en flitsend gemonteerd. Behalve een rij aan antwoorden op de vraag "can a region own a food?", wordt er ook nog knipogend een gooi gedaan naar vrede. "Call me crazy, call me naive, but if hummus is a food of love, could it be the food of peace?". Als dát geen kerstboodschap is...?!

Ho Ho Ho. Ik schud de kussens van de bank vast op, de afstandsbediening ligt klaar en ik doe nog een graai in mijn kneuterige kerstkransjesbakje. Kaarsjes aan: ík geef me over. Kerstvakantie: kom d'r maar in! Happy Holidays!

"It's the most wonderful time of the year"...

Wat eten we vandaag?

Over personeelseten en marktshoppen.

Ik eet vijf dagen per week op mijn werk

Dat klinkt heel luxe, en dat is het natuurlijk ook wel... maar ik doe dat nu al zo lang dat ik er aan gewend ben geraakt. Lange tafels, geen afwas en je maaltje bereid door professionals. Ik mag zeker niet klagen. Maar voor diegenen die denken dat ik elke avond aan de scheermessen met vinaigrette van basilicum, granité van pomelo en garnalencocktail met granny smith-ijs zit; personeelseten houdt vooral in; vroeg eten, kort tafelen, even op je telefoon kijken hoe het met de rest van de wereld gaat en -ja: eten wat de pot schaft. Voordeel: ik hoef nooit na te denken over de vraag 'wat eten we vandaag?' Nadeel: ik kan nooit eens lekker nadenken over de vraag 'wat eten we vandaag?'.
Zo weinig zelf hoeven koken betekent ook dat ik weinig voedselvoorraden in huis aanleg. Ik doe wel wat boodschappen voor het ontbijt, -of mijn midnight-snack-, maar ik hoef er helaas zelden écht op uit om ingrediënten in te slaan voor een diner bij mij thuis. Voor dat bakje Alpro hoef je natuurlijk niet 'op pad'. Ik doe mijn boodschappen dus gewoon... bij Albert Heijn.
Nooit naar de speciaalzaak, nooit naar de traiteur en zelfs nooit naar de markt; als je geen tijd hebt om het thuis op te eten, is uitgebreid 'culishoppen' gewoon hartstikke zonde.

Maar op zondag kan ik thuis eten.
De Albert Heijns in Amsterdam zijn dan weliswaar massaal open, maar de markt? Die is altijd door de week. Behalve die ene... juist; The Sunday Market. Een markt die elke eerste zondag van de maand op het Westergasterrein in Amsterdam plaats vindt. Niet te groots opgezet, en met alleen maar stands die handgemaakte producten verkopen; zowel food als nonfood. Jong, oud, geitenwollensokken, yuppen, brak, fris, kinderwagens, studenten en hipsters. Het levert een vriendelijk, toegankelijk en creatief sfeertje op.

De zon scheen, dus de markt stond meteen 1-0 voor.
De spullenkraampjes hebben van die felgekleurde gestreeptje dakjes en bieden gevarieerde -zelfgemaakte, zelfontworpen of zelf geïmporteerde- koopwaar. Ladingen sieraden en gehaakte omslagdoeken, die voor mij eigenlijk een iets te hoog knutselgehalte hebben, maar ook hippe waterflesjes die beter voor het milieu zijn; de Aqua-licious, regenhoeden die zichzelf TopDops noemen en fijne leren tassen van Moon, die heerlijk naar de zadelkamer van de manege van vroeger ruiken.
Het meest gelukkig werd ik van de stands met tweedehands lampenkappen, serviesjes, kasteelglazen en graaibakken met -oh jeugdsentiment!- van die sleutelhangers met -ah toepasselijk!-miniatuurboodschappen. Kleine verkleurde plastic flesjes oranjebitter, verweerde chocoladereepjes, minipotjes pindakaas en versleten tubetjes tandpasta aan ijzeren ringen. Ik had graag een bod gedaan op de schaal met gehele inhoud, ware het niet dat ik dat twintig jaar geleden op een rommelmarkt al eens gedaan had, en nu echt niet meer weet waar mijn verzameling van toen gebleven is.
Herinnerd worden aan de herinnering was genoeg. 2-0 voor de Sunday Market.
Bovendien; ik was hier voor de échte voedingsmiddelen.

Cupcakes en empanadas.
Door naar het eetgedeelte, dus. Niet zomaar wat groenten en fruit. Wat een keuze! We besloten de koffie en thee te skippen en begonnen maar meteen met een glas Hongaarse Bubbels. Waarom? Omdat dat voorhanden was. En dat voor 2 euro. Grappig. De Sunday Market is ongewoon in haar aanbod, en biedt een platform voor leuke en bijzondere foodconcepten. Van cupcakes tot empanadas. Je kunt er echt de hele middag door je hapjes bij elkaar scharrelen.
We proefden en proefden. Kaasjes, worst, Pinxto's, oesters. Smikkelden en smulden. Van de Vegetarische Pita Gyros van Vleesch noch Visch. We zagen een Crepes-Mobiel, Hummus Hoek en Waffels op Wielen.We dronken Bionade op een bankje.

Namen we ook nog wat mee dan?
Ja natuurlijk. Dat was het hele idee: boodschappen voor s' avonds. Wat wij vandaag eten? Homemade Pies van Pieman.nl. Drie voor een tientje, -want altijd ronde prijzen; ook zo leuk aan shoppen op de markt. Steak Pie; met rundvlees, champignons en rode wijn. Lambs Pie; met lamsgehakt en aubergine. En een vegavariant; met Griekse fetakaas en gesmoorde spinazie. Missie volbracht.

Ik verheug me nu al op de volgende keer dat ik moet inslaan voor het eten 's avonds. Wij komen terug.

Wat: The Sunday Market
Waar: Westergasterrein, Amsterdam
Wanneer: elke eerste zondag van de maand, tussen 12 en 18 uur.

Smullen van Kunst: uiteten in de Galerie

Kunst en Eten
Wij houden van eten. (Ik kan ook zeggen: wij houden van lékker eten, want dat hoor je veel vaker, maar ik vind dat eigenlijk een contaminatie.. Dus; wij houden dus van eten). Én we houden van kunst. Dat dat een succesvolle combinatie kan zijn, is natuurlijk geen nieuws, maar wel.. lékker.
Al jaren vieren wij de verjaardagen van mijn ouders door een uitgebreide lunch te combineren met het museumbezoek. Vorig jaar bleek de salade met eendenborst bij Neva goed te smaken bij de expositie 'Rubens, van Dijk en Jordaens' in de Hermitage. Het was alsof we letterlijk een voorproefje kregen van de stillevens vol gevogelte die ons later voorgeschoteld zouden worden. Afgelopen zomer bezochten wij het bloedhete terras van Stempels in Haarlem, voordat wij ons in de koele en duistere spelonken van het eerste en oudste museum van Nederland terugtrokken. En twee weken geleden genoten we in Oud-Zuid-Brasserie-stijl (nieuwe stroming?) van oesters en Cote de Boeuf in combinatie met de moderne kunst van het Stedelijk.

Zoals je binnen een gezin samen je tradities creëert, gaat dat ook zo in een ontluikende relatie. En heel soms lijken die 'nieuwe' gezamenlijke gewoontes verdacht veel op wat je van huis uit meekreeg.
Voor Den en mij zijn het Kröller Müller Museum en de Asian Platter met Gewürzstraminer van Roses Lounge in Arnhem inmiddels onlosmakelijk met elkaar verbonden. Bij een rondje Spiegelstraat hoort de Tournedos of Kreeft van Red en na een wandeling langs de ateliers en galerietjes van de Negen Straatjes kruipen we graag bij Brix naar binnen om die lekkere bol Mozzarella di Bufola op een plankje te scoren.

Eten en Kunst

Maar deze week deden we het eens anders.. We bekeken de kunst niet vóór of na het eten, maar we bekeken kunst óver eten. Het voelde een beetje als het bezoeken van een nieuw restaurant. Op het menu stond de tentoonstelling 'Food Portraits' van Marie Cécile Thijs. Prachtige fotografie waarin het product, of het ingrediënt centraal staat. Bij het bestuderen van de menukaart kwamen de portretten mij in eerste instantie ietwat sober voor, maar bij het daadwerkelijk proeven van de gerechten, bleek elke gang al snel bómvol boeiende beweging en intrigerende intensiteit te zitten. Een moderne benadering van een klassiek stilleven. Larousse ontmoet de Moleculaire keuken. Hier gebéúrt wat op je bord!

"Analytical photos, tranquil and yet dynamic, each showing the essence of food"

We zagen spookachtige roze zwammen, zweterig gevangen onder een stolp, een zeebaars op een weegschaal in rondstrooiend zout en gekaraffeerde heftig bloedende biet. Het product werd ons elke keer weer in verrassende vorm voorgeschoteld; aan één kant in zijn puurste vorm, aan de andere kant toch ook alweer bewerkt of in proces. Culinair hoogtepunt was voor mij de interpretatie van gedistilleerde Umami. Daarnaast werd ik vrolijk en ontroerd tegelijk van het dessert: de smakelijke symboliek van een op beeld gevangen regen van kikkererwten. Het hele diner in de galerie was een lust voor het oog en tegelijk een stimulans voor de smaakpapillen. We hebben gesmuld!

Nog te zien tot eind April, in de Jordaan. Uren tafelen is niet nodig, want erg omvangrijk is de collectie niet, maar de opgediende borden waren stuk voor stuk om je vingers bij af te likken. Ik zeg dóen!

Food Portraits van Marie Cécile Thijs
Galerie Eduard Planting, Eerste Bloemdwarsstraat 2 te Amsterdam
9 maart t/m 27 april 2013
EduardPlanting.com